برای نازنین
 
روزي كه «تام و جري» گريه كردند

به بهانه مرگ خالق تام و جري «جوزف باربرا»

۱) خانواده دكتر ارنست، حنا دختري در مزرعه، زبل خان، پسر شجاع و... كارتونهايي است كه خيلي ها با آن خاطره ها دارند. كودكان فراواني با تماشاي اين كارها زندگي كرده اند، قد كشيده اند و با تك تك اين شخصيتها همذات پنداري كرده اند، خوشحال شده اند، غمگين شده اند و در يك كلام كودكي كرده اند.

كارتون ها حاصل تفكر و تخيل هنرمنداني است كه با خلق دنيايي خيالي و فانتزي دست مخاطبان را مي گيرند و آنان را به سرزمين رنگارنگ شخصيتهاي خيالي مي برند. شخصيتهايي كه گاه سالهاي سال مخاطبان كوچك و بزرگ خود را سرگرم مي كنند و در فرهنگهاي مختلف براي خود دوستاني پيدا مي كنند. دوستاني كه البته يا كودكند يا آنهايي هستند كه با كودكي خود قهر نكرده اند و گاه گداري كودك درون آنها، ايشان را براي رفتن به سرزمين كودكي قلقلكي مي دهد.

اين اتفاقي است كه در همه فرهنگها روي مي دهد، چه در كشورهاي پيشرفته اي كه خود توليدكنندگان كارتونها هستند، چه در جوامع ديگر كه بيشتر مصرف كننده محصولات كشورهاي پيشرفته اند و اين مصرف گرايي در همه جنبه هاي زندگي آنها وجود دارد، حتي در تماشاي كارتونها.

2) شايد اگر ملاقات «جوزف باربرا» و «ويليام هانا» در سال 1937 در كمپاني «مترو گلدوين ماير» اتفاق نمي افتاد، حالا دنياي كارتونها دو شخصيت محبوب و دوست داشتني «تام» و «جري» را نمي داشت.

ملاقات يك انيماتور با يك كارگردان باعث خلق كارتونهايي شد كه تعداد آنها كم نيست، اما در اين ميان ماجراهاي «تام» و «جري» و «يوگي و دوستانش» بيشتر معرف حضور ايراني هاست. و البته از ميان اين دو نيز تام و جري توانسته اند براي خود موقعيت بهتري را رقم بزنند.

موش و گربه اي كه سراسر زندگي آنها جنگ و درگيري، شوخي و فرار و تعقيب و گريز است و آن قدر دوست داشتني طراحي شده اند كه با وجود تكرار بي حد و حساب آنها در تلويزيون ايران هنوز بيننده فراوان خود را دارند و هنوز لحظات زيبا را براي كودكان و حتي بزرگترها رقم مي زنند.

در دهه 1950 «مترو گلدوين ماير» با اين پيش بيني كه ظهور تلويزيون به دوره فيلمهاي كارتوني درسينما پايان مي دهد، واحد كارتون خود را تعطيل كرد. اما اين كمپاني نمي دانست چه شخصيتهايي را از دست مي دهد و طول عمر و زاد و ولد كارتونها به قرن بيست و يكم هم خواهد رسيد كه اگر مي دانست هرگز دست به اين اقدام نمي زد. هر چند تعطيل شدن واحد كارتون «مترو گلدوين ماير» خود شروع تازه اي در زندگي اين دو هنرمند بزرگ بود، زيرا آنها در ادامه، استوديوي «هانا- باربرا» را تأسيس كردند و شخصيتهايي مانند «سگ شكارچي، روح اسكيمويي»، «خانواده عصر حجري» «يوگي و دوستان» و... را خلق كردند.

رئيس شركت برادران وارنر درباره «جوزف باربرا» گفته است: شخصيتهايي كه او به همراه شريكش «ويليام هانا» خلق كرد، تنها سوپراستارهاي كارتوني نيستند، بلكه اجزاي محبوبي از فرهنگ عامه آمريكايي هستند.

«جوزف باربرا» و همكارش «ويليام هانا» با خلق شخصيتهاي تام و جري توانستند چندين مرتبه دريافت كننده جايزه اسكار باشند و اين اتفاقي است كه به آساني رخ نمي دهد.

آنها همچنين گيرنده مهمترين جايزه هاي تلويزيوني آمريكا با نام «امي» و... بودند و در سال 1994 به عضويت «تالار شهيران» آكادامي هنرها و علوم تلويزيوني آمريكا برگزيده شدند.

حاصل همكاري و همراهي اين دو هنرمند در توليد كارتون، 300 قسمت كارتون و بيش از 3000 برنامه نيم ساعته كارتوني است. نوشته اند كارتونهاي اين دو شريك موفق در سال 1966 حدود 300 ميليون بيننده داشته است.

3) بعد از سالها همراهي و همفكري «باربرا» و «هانا» سرانجام «ويليام هانا» در سال 2001 در سن 90 سالگي درگذشت و به فاصله 5 سال همكارش «جوزف باربرا» بعد از سالها تلاش در زمينه ساخت كارتون، زندگي را بدرود گفت و در حالي از دنيا رفت كه همسرش بر بالينش حاضر بود.

او در 95 سالگي درگذشت و به دوستش پيوست. اما تام و جري، يوگي و دوستان و ديگر شخصيتهاي خلق شده توسط اين دو هنرمند بزرگ هنوز لحظات شادي را براي كودكان و حتي بزرگترها رقم مي زنند و اين خاصيت زندگي هنرمندان بزرگ است كه بعد از مرگ، زندگي آنان را هنرشان و آفريده هاي هنري آنها ادامه مي دهد.

4) تا به حال به اين فكر كرده ايد كه چرا در ادب و هنر كودك و نوجوان سرزمين ما هنوز شخصيتهايي خلق نشده اند كه بتوانند براي خود نام و نشاني جهاني دست و پا كنند؟ پينوكيو، حنا، رامونا، هاكلبري فين، ماتيلدا، هري پاتر، شازده كوچولو، ساداكو و... هر كدام براي خود شهرتي جهاني دست و پا كرده اند.

سالهاي سال است در سراسر جهان با كودكان و نوجوانان زندگي مي كنند و بيشتر از آنچه من و شما فكر كنيم براي خودشان دوستاني پيدا كرده اند، اما سهم شخصيتهاي خلق شده توسط هنرمندان ايراني در اين ميان چه اندازه است؟ مجيد و قصه هايش يكي از معدود شخصيتهاي ايراني است كه به نقاط ديگري از اين جهان پهناور سفر كرده است، اما آيا توانسته است به اندازه ديگر شخصيتهاي خلق شده در اين كره خاكي براي خود دوست پيدا كند؟

در خلق يك شخصيت هنري و ادبي موفق چه اتفاقي مي افتد كه ما نتوانسته ايم راز و رمز آن را كشف كنيم و خالق شخصيتهاي ماندگار باشيم؟ شخصيتهايي كه هم خودشان را ماندگار مي كنند و هم صاحبانشان را. مسلماَ تا «رامونا» به زندگي خود در ميان بچه ها ادامه مي دهد، خانم بورلي كلييري هم زنده است و همين طور جي كي رولينگ و... و «كارلو كولودي» خالق شاهكاري مانند پينوكيو.


نظرات | ۱۳۸٥/۱٠/۳ - کاوه |لینک به نوشته

onLoad and onUnload Example